Heb je het gevoel dat je altijd aan staat? Speelt er te veel en veel tegelijk en krijg je hier een gejaagd gevoel van? Of komen prikkels ineens veel harder binnen en zijn ze maar moeilijk te verdragen? Lukt het niet goed meer om tot rust en ontspanning te komen? In dit blog krijg je informatie over het zenuwstelsel en dan met name over het autonome deel van je perifere zenuwstelsel. Dit gedeelte zorgt ervoor dat je automatisch en heel snel 'aangaat' als er gevaar dreigt (of het 'idee van mogelijk gevaar') en daarna weer tot rust komt als het gevaar geweken is. Maar wanneer spanning zó hoog oploopt of al erg lang aanwezig is, dan is het steeds moeilijker om weer laag in spanning te komen.
Het autonome zenuwstelsel is het gedeelte van het zenuwstelsel dat lichaamsfuncties regelt die normaal gesproken buiten onze bewuste controle vallen. Dit deel van het zenuwstelsel functioneert dus autonoom: het regelt zichzelf. Het autonome zenuwstelsel speelt een belangrijke rol in het reguleren van ons lichaam, vooral bij het omgaan met stress. Het is een automatisch systeem en dit systeem beschermt jou tegen gevaar en dreigingen van gevaar (ongeacht of het gevaar écht is of opgeroepen wordt door gedachten). Het doet dit de hele dag door, zodat je lichaam kan reageren op wat er om je heen gebeurt én op wat je denkt.
Dit autonome gedeelte van ons zenuwstelsel regelt alle functies van ons lichaam waar wij zelf niet over na hoeven te denken; zoals ademhaling, hartslag, bloeddruk, spijsvertering, slaap-waakritme, temperatuurregulatie en energiebalans. Het bestaat uit twee delen die elkaar telkens afwisselen: het sympathische en het parasympathische zenuwstelsel. Deze twee systemen werken samen om ons lichaam in balans te houden. Wanneer dit evenwicht verstoord raakt, bijvoorbeeld door langdurige stress of emotionele trauma’s, kan het zenuwstelsel ontregeld raken, wat zich kan uiten in verschillende lichamelijke en psychische klachten.
Sympatisch zenuwstelsel
Dit deel van het zenuwstelsel wordt geactiveerd in situaties van stress of gevaar. Het zorgt ervoor dat je lichaam snel in een staat van paraatheid komt, ook wel bekend als de "vecht-of-vlucht"-reactie. In het Engels bekend als de 'fight-flight reactie'. Wanneer het sympathische zenuwstelsel actief is, versnelt je hartslag, stijgt je bloeddruk en worden je spieren aangespannen. Dit systeem is nuttig en zelfs noodzakelijk in gevaarlijke situaties, maar wanneer het te vaak of te lang actief blijft, kan het leiden tot chronische gevoel van 'altijd aan staan'. Dit gedeelte van je zenuwstelsel gaat altijd razendsnel aan; als een soort schakelaar. Wanneer er gevaar dreigt is er namelijk geen tijd te verliezen. Zelfs bij 'mogelijke dreiging van gevaar' neemt dit gedeelte van je zenuwstelsel geen risico en zal je brein het sympatische deel van je zenuwstelsel activeren. Beter één keer te vaak dan één keer te laat.
Parasympatisch zenuwstelsel
Dit systeem is verantwoordelijk voor herstel en ontspanning. Wanneer het parasympathische zenuwstelsel geactiveerd is, komt je lichaam tot rust. Je hartslag vertraagt, je ademhaling wordt rustiger en je spijsvertering wordt bevorderd. Dit systeem helpt je lichaam om te herstellen na stressvolle situaties. Het wordt ook wel het "rust-en-herstelsysteem" genoemd. In het Engels 'rest and digest' genoemd. Dit parasympatische gedeelte van je autonome zenuwstelsel is een heel stuk langzamer dan het sympatische gedeelte. Als er geen gevaar meer dreigt, is er namelijk alle tijd om tot rust te komen. Dit kost dan ook minder energie van je dan activatie van het sympatisch zenuwstelsel. Het lichaam zal niet méér energie verbranden dan nodig is. Wanneer het parasympatische gedeelte van je zenuwstelsel te weinig geactiveerd wordt, kan het lichaam moeite hebben met herstellen en ontspannen, wat kan leiden tot aanhoudende fysieke en mentale klachten.
Je lichaam reageert al op doodnormale dingen
Veel mensen merken hun lichaam pas op als de spanning heel hoog wordt: hartkloppingen, zweten, trillen, druk op de borst. Maar het autonome zenuwstelsel reageert ook op doodnormale dagelijkse dingen zoals een onverwacht geluid, een drukke straat, een volle agenda, muziek luisteren. Het autonome zenuwstelsel reageert ook op 'interne representaties' zoals, negatieve én positieve, gedachtes, piekeren, herinneringen, verwachtingen. Je brein maakt geen onderscheidt tussen iets wat écht is in de fysieke wereld of dat wat jij creëert in je hoofd.
Zelfs kleine dingen, ergens een deur dicht horen slaan, kunnen al een lichte verhoging van je hartslag of spierspanning geven. Dat is normaal en gezond: je lichaam helpt je om alert te blijven. Je lichaam doet dit ook bij positieve ervaringen. Het luisteren naar fijne muziek met een lage beat zorgt voor een verlaging van je hartslag en wanneer je jouw huisdier aait zakt je bloeddruk.
Door je lichaamssensaties bij doodnormale dagelijkse ervaringen op te merken en ze dáár te zien als een normale reactie van je lichaam op een doodnormale dagelijkse ervaring wordt het makkelijker om je lichaamssensaties te verdragen bij heftigere dagelijkse ervaringen of triggers. Wanneer je leert herkennen dat je lichaam altijd een beetje reageert, wordt het makkelijker om lichaamssignalen te begrijpen, heftigere reacties minder bedreigend te vinden, rustiger te blijven tijdens stressvolle momenten en sneller te herstellen na spanning.
Je lichaam doet niets “raars”: het doet precies wat het hoort te doen.
Download
Bij downloads vind je een lijst met diverse doodnormale dagelijkse ervaringen waarbij je lichaam reageert met jouw autonome zenuwstelsel. Ze staan gerangschikt van licht intens naar hoog intens. Door te observeren en op te merken wat je lichaam doet, welke sensaties je voelt in je lichaam, bij de licht intense dagelijkse ervaringen, kan het je helpen om rustiger te reageren op alles wat je voelt bij intensere dagelijkse ervaringen.
Reactie plaatsen
Reacties